JavaScript SEO, içeriği ya da bağlantıları JavaScript ile oluşturan sitelerin arama motorları tarafından doğru taranması, çalıştırılması ve dizine eklenmesini sağlama çalışmasıdır. React, Vue, Angular gibi çerçevelerle kurulan bir sitede tarayıcınızda her şey kusursuz görünebilir; ama Googlebot aynı sayfayı farklı koşullarda ve iki aşamada işler. Bu yüzden "bende çalışıyor" yeterli değildir. Bu yazıda Google'ın JavaScript'i nasıl işlediğini, hangi mimarinin neyi riske attığını ve pratikte nelere bakmanız gerektiğini ele alıyoruz.
JavaScript SEO nedir?
Klasik bir web sayfasında sunucu, içeriği HTML olarak doğrudan gönderir. JavaScript ağırlıklı sitelerde ise sunucu çoğunlukla boş bir iskelet ve bir betik paketi gönderir; asıl içerik tarayıcıda, betik çalıştıktan sonra ortaya çıkar. Arama motoru tarafında bu şu soruyu doğurur: Bot, betiği çalıştırıp son içeriği görebiliyor mu, ne zaman, ne kadar güvenilir biçimde?
Google bugün JavaScript'i çalıştırabiliyor; sorun bu yeteneğin koşulsuz ve gecikmesiz olmaması. Aşağıdaki bölümler farkın nerede ortaya çıktığını gösteriyor.
Google JavaScript'i nasıl işler?
Google'ın belgelerinde süreç üç aşama olarak anlatılır:
- Tarama (crawling): Googlebot adresi ister, HTML yanıtını alır,
robots.txtkurallarını kontrol eder. - İşleme (rendering): Sayfa, güncel bir Chromium sürümüyle çalıştırılır ve JavaScript'in ürettiği son içerik görülür. Bu aşama sıraya girer, yani hemen olmayabilir.
- İndeksleme: İşlenmiş sayfadaki metin ve linkler dizine eklenir; yeni linkler tarama sırasına alınır.
Pratik sonuç: ilk HTML'de bulunan her şey en erken ve en güvenilir şekilde görülür. Yalnızca JavaScript ile eklenen içerik, işleme sırasına kalmış ve ek riske açıktır; betik hata verirse, zaman aşımına uğrarsa veya engellenmişse içerik hiç görülmeyebilir.
Önemli: Google dışındaki arama motorları ve bazı yapay zekâ botları JavaScript'i Google kadar iyi çalıştırmayabilir. Sitenizin kritik içeriğini ilk HTML'de sunmak, bu botlar için de en güvenli yoldur.
CSR, SSR ve statik üretim
| Yöntem | Nasıl çalışır? | SEO açısından |
|---|---|---|
| CSR (istemci tarafı) | Tarayıcı boş iskeleti alır, içeriği betik üretir | En riskli seçenek; içerik işleme aşamasına bağımlı |
| SSR (sunucu tarafı) | Sunucu her istekte tam HTML üretir, sonra tarayıcıda betik devralır | İçerik ilk yanıtta gelir; çoğu içerik sitesi için güçlü seçim |
| SSG (statik üretim) | Sayfalar yayından önce HTML olarak üretilir | Hızlı ve güvenilir; sık değişmeyen içerikte ideal |
| Hibrit | Sayfaya göre SSR, SSG veya CSR karışımı | Modern çerçevelerin yaygın yaklaşımı; kritik sayfalar SSR/SSG olmalı |
Daha önce önerilen "dinamik işleme" (botlara ayrı HTML sunma) yöntemini Google artık kalıcı çözüm olarak önermiyor; bunu bir geçici çözüm olarak tanımlıyor. Yeni bir proje kuruyorsanız SSR ya da SSG tercih etmek bakım yükünü de azaltır. Kullandığınız çerçevenin (ör. Next.js, Nuxt, Astro) bu seçenekleri nasıl sunduğuna kendi belgelerinden bakın.
En sık görülen JavaScript SEO sorunları
- Kritik içeriğin yalnız JS ile gelmesi: Başlık, ürün açıklaması, fiyat ve ana metin ilk HTML'de yoksa riskte.
- JS/CSS dosyalarının robots.txt ile engellenmesi: Bot sayfayı doğru çalıştıramaz. Önemli betikleri engellemeyin; bu kuralları öğrenmek için robots.txt rehberimize bakın.
- Gerçek link olmayan gezinme: Yalnız tıklama olayıyla çalışan öğeler taranabilir link değildir.
- Kaydırınca veya tıklayınca yüklenen içerik: Googlebot sayfada kaydırma ya da tıklama yapmaz; "daha fazla göster" düğmesinin ardındaki içerik görünmeyebilir.
- Hash (#) ile çalışan adresler: Parça tanımlayıcı (
#/urunler) farklı sayfa sayılmaz. - Geç ve hatalı yüklenen içerik: Çok yavaş API yanıtları, zaman aşımı veya betik hatası, işleme sırasında içeriğin boş kalmasına yol açar.
- Meta etiketlerin yanlış yönetimi: Title, description ve canonical'ın her sayfa için doğru oluşmaması.
Linkler ve URL yapısı
Google link keşfi için <a> öğesinin href özelliğine bakar. Aşağıdaki iki
örnek aynı işi görsel olarak yapar ama yalnızca birincisi taranabilir:
<!-- Taranabilir -->
<a href="/urunler/ayakkabi">Ayakkabılar</a>
<!-- Taranabilir değil: href yok, yalnız olay dinleyicisi -->
<span onclick="git('/urunler/ayakkabi')">Ayakkabılar</span>
Tek sayfa uygulamalarında (SPA) sayfalar arası geçişte tarayıcının History API'sini kullanarak her görünüm için gerçek ve benzersiz bir adres oluşturun. Her adres, doğrudan açıldığında da (yenileme veya paylaşılan link) aynı içeriği vermelidir. İç linklerin genel mantığı için iç linkleme stratejisi yazımıza bakabilirsiniz.
Durum kodları, noindex ve canonical
JavaScript uygulamalarında en çok gözden kaçan konu budur:
- Hata sayfaları: Var olmayan bir adres, SPA'da "Sayfa bulunamadı" yazısı gösterip HTTP 200 dönebilir. Bu bir soft 404'tür. Sunucudan gerçek 404 dönmesini sağlayın ya da hata görünümünde noindex ekleyin. Ayrıntı için 404 hataları ve SEO yazımıza bakın.
- Noindex ve JavaScript: Orijinal HTML'de
noindexvarsa Google sayfayı işlemeyi atlayabilir; bu durumda JavaScript ile noindex'i kaldırmaya çalışmak işe yaramaz. İndekslenmesini istediğiniz sayfalarda ilk HTML'de noindex bulunmasın. - Canonical: Mümkünse ilk HTML'de yazın. JavaScript ile eklenebilir, ama çelişkili iki canonical (HTML'de bir, betikle başka biri) Google'ı şaşırtır. Canonical mantığı için canonical rehberimize göz atın.
- Yönlendirmeler: Sunucu taraflı HTTP yönlendirmesini JavaScript yönlendirmesine tercih edin; farkları 301 ve 302 yazımızda anlattık.
Google'ın gördüğünü test etme
- Kaynağı karşılaştırın: Tarayıcıda "Sayfa kaynağını görüntüle" (ham HTML) ile geliştirici araçlarındaki Elements (işlenmiş DOM) görünümünü karşılaştırın. Ana metin yalnızca ikincisinde varsa içerik JS'e bağımlıdır.
- URL Denetimi: Search Console'da adresi denetleyin, "Canlı URL'yi test et" deyin ve "Test edilen sayfayı görüntüle" ile Google'ın işlediği HTML'i ve ekran görüntüsünü inceleyin.
- JavaScript'siz test: Tarayıcıda JavaScript'i kapatıp sayfayı açın. Hiçbir şey görünmüyorsa bot da ilk aşamada boş görür.
- Yüklenemeyen kaynaklar: URL Denetimi'nde engellenen veya yüklenemeyen betik/API çağrısı olup olmadığına bakın.
- Dizin kontrolü: Sayfadaki bir cümleyi tırnak içinde
site:alanadiniz.comile aratıp içeriğin dizine girip girmediğini görün.
Sonuçta sayfalar dizine girmiyorsa Search Console durumlarını indeksleme sorunları rehberimizle eşleştirerek nedenini daraltabilirsiniz.
Yayına almadan önce kontrol listesi
Geliştirici ekiple çalışıyorsanız aşağıdaki maddeleri her önemli yayın öncesinde "evet / hayır" olarak işaretletin:
- Sayfanın başlığı, ana metni ve ana görseli ilk HTML yanıtında var mı?
- Her sayfanın benzersiz title, description ve kendi adresini gösteren canonical etiketi var mı?
- Menü ve sayfalama linkleri gerçek
<a href>mi? - Var olmayan adresler gerçek 404 mü döndürüyor?
- Önemli JS ve CSS dosyaları robots.txt ile engellenmemiş mi?
- Sayfa JavaScript kapalıyken de en azından ana içeriği gösteriyor mu?
- Betik hatası veya API yavaşlığı olduğunda sayfa boş mu kalıyor, yoksa makul bir yedek içerik gösteriyor mu?
- Yeni görünüm (route) eklendiğinde sitemap'e giriyor mu?
Bu liste yeni bir sitede olduğu kadar, mevcut bir sitenin tasarım veya altyapı yenilemesinde de işe yarar. SEO'dan sorumlu kişi, geliştirmenin başında listeyi paylaşırsa düzeltme maliyeti çok düşer; çünkü mimari karar verildikten sonra render yöntemini değiştirmek en pahalı iştir.
Performans ve JavaScript
Ağır JavaScript paketleri yalnızca bot için değil kullanıcı için de yük. Büyük betikler etkileşim gecikmesini (INP) ve yüklenme süresini (LCP) kötüleştirebilir. Kod bölme (code splitting), kullanılmayan kodu temizleme, üçüncü parti betikleri sınırlama ve kritik olmayan betikleri ertelemek temel adımlardır. Metrikler için Core Web Vitals rehberimize, genel hız çalışmaları için sayfa hızı artırma yöntemlerine göz atabilirsiniz. Google'ın resmî anlatımı için JavaScript SEO temelleri belgesine bakın.
Sık sorulan sorular
Google JavaScript'i tamamen anlıyor mu?
Büyük ölçüde çalıştırıyor, fakat işleme ek bir sıra ve gecikme demek. Kritik içeriği ilk HTML'de sunmak en güvenli yoldur.
React ya da Vue SEO için kötü mü?
Hayır. Sorun çerçeve değil, içeriğin nasıl sunulduğudur. SSR veya statik üretimle bu çerçevelerle de sağlıklı SEO yapılır.
Dinamik işleme kullanmalı mıyım?
Google bunu uzun vadeli çözüm olarak önermiyor. Yeni projelerde SSR veya SSG daha doğru bir tercihtir.
Lazy loading SEO'ya zarar verir mi?
Doğru yapılırsa hayır. Tarayıcının yerel yüklemesini kullanın ve içeriğin tetiklenmesi için kullanıcı etkileşimi gerektirmesin; Googlebot tıklama ve kaydırma yapmaz.
Sonuç
JavaScript SEO'nun özü şu: Google'ın görmesini istediğiniz her şey, bot sayfayı istediği anda erişilebilir olsun. İçeriği ilk HTML'de verin, gerçek link ve gerçek adres kullanın, doğru durum kodlarını döndürün, önemli betikleri engellemeyin ve işlenmiş sayfayı düzenli olarak URL Denetimi'yle doğrulayın. Bu alışkanlıkları teknik SEO kontrol listenize eklerseniz çoğu sorun yayına çıkmadan yakalanır.