301 ve 302 yönlendirme farkı kısaca şudur: 301 "bu sayfa kalıcı olarak taşındı", 302 ise "bu sayfa şimdilik başka yerde" demektir. Tarayıcı ziyaretçiyi iki durumda da yeni adrese götürür; ama Google hangi adresi dizinde tutacağına karar verirken bu işareti dikkate alır. Yanlış kod seçimi eski adresin dizinde kalmasına, yeni adresin geç görünmesine ya da gereksiz zincirlere yol açabilir. Bu yazıda farkı, SEO'ya etkisini ve doğru uygulamayı sade biçimde anlatıyoruz.
Yönlendirme nedir?
Yönlendirme (redirect), sunucunun bir adrese gelen isteği başka bir adrese devretmesidir. Sunucu
"3xx" ile başlayan bir durum kodu ve yeni adresi içeren bir Location başlığı döndürür;
tarayıcı veya Googlebot yeni adrese gider. Yönlendirme şu durumlarda gerekir:
- Bir sayfanın adresi (slug) değişti.
- Siteyi http'den https'e ya da bir alan adından diğerine taşıdınız.
- Silinen bir sayfanın yerine benzer bir sayfa var.
- www'lu ve www'suz adres, sonda eğik çizgi gibi varyasyonları tek sürümde birleştirmek istiyorsunuz.
301 ve 302 arasındaki fark
| 301 (Moved Permanently) | 302 (Found) | |
|---|---|---|
| Anlamı | Kalıcı taşıma | Geçici yönlendirme |
| Google'a mesaj | Yeni adres asıl sürüm olsun | Eski adres asıl sürüm kalsın |
| Dizinde kalan adres | Genellikle hedef adres | Genellikle kaynak adres |
| Tarayıcı önbelleği | Güçlü şekilde önbelleğe alınabilir | Genellikle önbelleğe alınmaz |
| Tipik kullanım | Taşıma, https geçişi, slug değişikliği | Bakım, A/B testi, mevsimlik kampanya |
Google'ın belgelerine göre kalıcı yönlendirme, hedef adresin yeni canonical adres olması için güçlü bir sinyaldir; geçici yönlendirme ise aynı yönde zayıf bir sinyaldir. Yani Google karar verirken yalnızca koda değil, yönlendirmenin ne kadar süredir durduğuna ve diğer sinyallere de bakar. Çok uzun süre duran bir 302'yi zamanla kalıcı gibi ele alabilir; ama buna güvenmek yerine doğru kodu baştan vermek daha sağlıklıdır. Kanonik adres mantığını canonical etiketi yazımızda ayrıca anlattık.
SEO etkisi: puan kaybı var mı?
Yıllarca "301 yönlendirme link değerinin bir kısmını kaybettirir, 302 hiç aktarmaz" diye konuşuldu. Google'ın arama ekibinin açıklamaları bu yönde değil: 301, 302 ve diğer 3xx yönlendirmeleri PageRank kaybettirmez; bu yüzden "302 değer aktarmaz" korkusuyla her yere 301 koymaya ya da tersine hepsini 302 bırakmaya gerek yok.
Asıl fark başka yerde ortaya çıkar: hangi adresin dizinde ve sonuçlarda görüneceği. Kalıcı taşıdığınız bir sayfaya 302 verirseniz eski adres dizinde kalmaya devam edebilir, kullanıcılar eski adresle karşılaşır, raporlarınız da iki adres arasında bölünür. Tersine, geçici bir işlem için 301 verirseniz tarayıcılar yönlendirmeyi önbelleğe aldığından, işlem bitince geri dönüşü kullanıcıya yansıtmak zorlaşır.
Kural: Taşıma kalıcıysa 301, gerçekten geçiciyse 302. Emin değilseniz önce 302 ile test edin (tarayıcı önbelleğinde kalmaz), her şey doğru çalışınca 301'e geçin.
Hangi durumda hangisi?
| Durum | Kod | Not |
|---|---|---|
| Slug (URL) değişti | 301 | Eski adres yeni adrese gitsin; iç linkleri de yenisine çevirin |
| http → https geçişi | 301 | Tüm sayfalar birebir karşılığına gitmeli, ana sayfaya toplu yönlendirme yapılmamalı |
| Alan adı değişikliği | 301 | Search Console'da adres değişikliği aracını da kullanın |
| www / www'suz birleştirme | 301 | Tek sürümü seçin, diğerini oraya yönlendirin |
| Bakım veya kısa süreli kampanya | 302 | İş bitince yönlendirmeyi kaldırın |
| A/B testi | 302 | Test bitince kalıcı varyantı seçin |
| Silinmiş ve benzeri olmayan sayfa | 404 / 410 | Alakasız bir sayfaya yönlendirmeyin |
Son satıra dikkat: içeriği kaldırdığınız her sayfayı ana sayfaya yönlendirmek yaygın bir alışkanlıktır, ama Google bunu çoğu zaman "soft 404" saymaya eğilimlidir; çünkü kullanıcının aradığı şeyle ilgisiz bir sayfaya gönderiyorsunuz. Search Console'da bu tür durumların nasıl göründüğünü Google indeksleme sorunları yazımızda bulabilirsiniz.
307 ve 308 nedir?
HTTP'nin iki ek yönlendirme kodu daha vardır. 307 geçici, 308 kalıcı yönlendirmedir ve her ikisi de istek yöntemini (örneğin POST'u) koruyarak yönlendirir. 301 ve 302'de ise bazı istemciler POST isteğini GET'e çevirebilir. Çoğu içerik sitesinde fark etmezsiniz; Google 308'i 301 gibi, 307'yi 302 gibi değerlendirir. Form gönderimi ve API adresleri taşıyorsanız 307/308 daha güvenlidir.
Ayrıca tarayıcı tarafında çalışan meta refresh ve JavaScript yönlendirmeleri de vardır. Google bunları da izleyebilir, ancak sunucu taraflı HTTP yönlendirmeleri daha hızlı ve daha güvenilirdir; mümkün olduğunda onları tercih edin.
Nasıl uygulanır? (Apache ve Nginx)
Aşağıdaki örnekler kavramı göstermek içindir; kendi sunucunuzda uygulamadan önce yedek alın ve test ortamında deneyin.
Apache (.htaccess):
Redirect 301 /eski-sayfa https://ornek.com/yeni-sayfa
Nginx:
location = /eski-sayfa { return 301 https://ornek.com/yeni-sayfa; }
WordPress gibi sistemlerde yönlendirme eklentileri veya yönetim panelleri aynı işi görsel arayüzle yapar. Hangi yolu seçerseniz seçin, hedef adres tam ve doğrudan son adres olmalıdır; hedefin kendisi de başka bir yere yönlendirmemelidir.
Toplu taşımada eşleştirme planı
Birkaç sayfayı yönlendirmek kolaydır; asıl zorluk yüzlerce adresin değiştiği taşımalarda çıkar. Bu durumda yönlendirmeleri tek tek yazmak yerine bir plan izleyin:
- Eski adres listesini toplayın. Sitemap, tarama aracı çıktısı, Search Console'daki performans verisi ve dış link raporu birlikte kullanılırsa unutulan adresler azalır.
- Her eski adrese bir yeni karşılık yazın. Elektronik tabloda "eski adres → yeni adres" iki sütunu yeterlidir. Karşılığı olmayanlar için "404" yazın.
- Mümkünse desen kuralı kullanın. Örneğin
/blog/2023/yazi-adiyapısı/blog/yazi-adioluyorsa tek bir kural yüzlerce adresi karşılar. - Önce test ortamında deneyin. Zincir, döngü ve yanlış hedef kontrolünü canlıya almadan yapın.
- Canlıya aldıktan sonra yeniden tarayın. Tarama aracında eski adresler listesini yükleyip her birinin tek adımda 200 dönen yeni adrese gittiğini doğrulayın.
- Haftalar boyunca izleyin. Search Console'da hata artışı, dizindeki adres sayısındaki değişim ve organik tıklamaların seyrine bakın.
Taşıma sonrası kısa süreli dalgalanma normaldir; asıl işaret, haftalar geçse bile eski adreslerin dizinden çıkmayıp yeni adreslerin görünmemesidir. Bu durumda yönlendirme hedeflerinin ve canonical etiketlerinin tutarlı olup olmadığını yeniden kontrol edin.
Sık yapılan yönlendirme hataları
- Yönlendirme zincirleri: A → B → C. Her adım gecikme ekler; Googlebot yönlendirme adımı sayısı sınırlı biçimde takip eder (belgelerde en fazla 10 adım). Zinciri A → C olarak kısaltın.
- Yönlendirme döngüleri: A → B → A. Sayfa hiç açılmaz, hata verir.
- Her şeyi ana sayfaya yönlendirmek: Kullanıcıyı ve Google'ı yanıltır; benzer sayfa yoksa 404 verin.
- Kalıcı taşıma için 302 kullanmak: Eski adres dizinde kalır.
- İç linkleri güncellememek: Siteniz kendi linklerini yönlendirmeli adreslere verirse her tıklama fazladan adım yaşar. İç linkleri doğrudan yeni adrese çevirin; bu konuda iç linkleme stratejisi yazımız faydalı olur.
- Yönlendirmeyi erken kaldırmak: Taşıma sonrası yönlendirmeleri en az bir yıl, hâlâ trafik veya link alıyorlarsa daha uzun süre tutmak Google'ın da önerdiği yaklaşımdır.
- Sitemap'te yönlendirilen adresleri bırakmak: Sitemap yalnız son, 200 dönen adresleri içermelidir.
Yönlendirmeleri test etme
- Komut satırı:
curl -I https://ornek.com/eski-sayfakomutu durum kodunu veLocationbaşlığını gösterir. - Tarama aracı: Masaüstü bir tarama aracı tüm yönlendirme zincirlerini ve döngülerini listeler.
- Search Console: URL Denetimi aracı bir adresin Google tarafından nasıl görüldüğünü, hangi adrese yönlendiğini ve seçilen canonical'ı gösterir.
- Sayfalar raporu: Yönlendirme içeren sayfalar olarak listelenen adresleri inceleyin; beklenmeyen adresler varsa kaynağını bulun.
Genel teknik denetim sırasında yönlendirmeleri diğer maddelerle birlikte tarama için teknik SEO kontrol listemizden yararlanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
301 yönlendirme sıralamamı düşürür mü?
Doğru uygulandığında düşürmez. Taşıma sonrası kısa süreli dalgalanma olabilir; sayfaların eşleşmesi doğru ve içerik benzerse sinyaller yeni adrese geçer.
302'yi uzun süre bırakırsam ne olur?
Google zamanla onu kalıcı gibi yorumlayabilir, ama bu garanti değildir. Kalıcı taşıma için baştan 301 kullanın.
Yönlendirmeyi ne kadar süre tutmalıyım?
En az bir yıl önerilir. Eski adres hâlâ ziyaretçi veya dış link alıyorsa daha uzun tutmak mantıklıdır.
Yönlendirme sayfa hızını etkiler mi?
Evet, her adım ek bir istek demektir. Zincirleri kısaltmak yüklenme süresini iyileştirir.
Sonuç
Özetle: kalıcı değişikliklerde 301, gerçekten geçici durumlarda 302 kullanın; zincirleri ve döngüleri temizleyin, iç linkleri ve sitemap'i yeni adreslere çevirin. Benzer karşılığı olmayan sayfalarda yönlendirme yerine dürüstçe 404 ya da 410 vermek çoğu zaman daha doğrudur. Kodun kendisi basit; asıl iş, taşıma öncesi eski ve yeni adres eşleşme tablosunu eksiksiz hazırlamak ve sonra test etmektir.